ASK - HỌC HAY LÀM

 RETHINK - RESET - REFRESH

1. Học là chuyện cả đời: không có việc gì phải căng mình ra học 5, 7 năm liên tục như vậy hết, trừ phi là bạn học ngành gì đòi hỏi bất khả kháng như ngành y chẳng hạn. Cũng không có việc gì phải stress, phải lo lắng, cạn kiệt, trầm cảm vì chuyện hết tiền học tiếp. Học là chuyện cả đời. Lúc nào thoải mái thì học tiếp. Không thoải mái thì lo đi làm kiếm tiền trang trải cuộc sống đã. Stress quá vì lo cày kiếm tiến đóng học phí thì học cũng không vô. Lý thuyết trong trường lớp chạy không kịp đổi thay ngoài đời. Cho nên, trường học chỉ là 1 kênh. Còn học là đa kênh. Nếu cứ focus - tập trung hết vô chuyện học ở trường thì có khi lạc hậu.

2. Đi làm mới biết cần gì để học: không biết đã có bao nhiêu người học quá trời, xong ra đi làm ngẩn tò te vì cái gì cũng mới, cái gì cũng lạ, luật chơi quá khác, và rất rất nhiều thứ mình học lý thuyết xong không ứng dụng được hay không khôn g biết ứng dụng làm sao. Đời Academic - lý thuyết với đời thực nó quá khác nhau. Đi làm rồi mới biết mình thiếu kiến thức gì, thiếu kỹ năng gì, thiếu thứ gì để bổ sung cho công việc thực tế, để được promote lên những chức vị cao hơn, để quản trị và phát triển phòng ban, đội ngũ mình tốt hơn, vv. Đi làm, nó cho mình cái content - ngữ cảnh thực tế để hiểu mình thiếu gì, cần bổ sung gì, cần đặt vấn đề khi học ra sao để có thể ứng dụng vào thực tế. Đi làm đi, rồi học online song song đó cũng được mà. Đâu cần phải lựa chọn học hay làm giờ này nữa.

3. Học đa kênh: Ở thời thế mà khoa học công nghệ thay đổi nhanh hơn mình thay áo thì chuyện cập nhật thông tin mới nhất, công nghệ mới nhất, phát minh mới nhất, ứng dụng số hay ứng dụng công nghệ mới nhất làm thay đổi mọi thứ mình đã từng biết về job và về ngành nó không có cách nào đến từ trường lớp luôn mọi người. Giáo án nào mà theo kịp tốc độ thay đâu chóng mặt này? Trừ phi là ông thầy bà cô dạy môn đó quá sức cập nhật thì thay giáo án mỗi ngày mỗi tuần theo mức độ cập nhật của người ta. Còn không, thì đầu vào phải đến từ nhiều nguồn khác nhau. Trường lớp là một kênh. Rồi sau đó phải đến từ khoá học online trên các nền tảng MOOC (hầu hết là free), từ việc tham gia các Webinar, workshop, event offline và online về tech, về sáng tạo, về công nghệ, về ngành, vv. Thứ nữa là đọc sách, đọc tin tức mới nhất trên các nguồn đáng tin cậy, follow các công ty, nhân vật đầu ngành thường cập nhật về tương lai…. Đã muốn học, thì phải tìm hết mọi cách để tiếp cận cái mới một cách chủ động. Đừng ngồi chờ người ta chỉ. Và nhất là đừng ngồi chờ trường dạy.

4. Học sao cho xài được: Hình thức học của thế kỷ 21 là phenomenon-based Learning - Học qua giải quyết các vấn đề thực tế, project-based learning - học bằng cách tham gia triển khai dự án thực tế, Hands-on Learning - vừa học vừa làm vì chỉ có làm mới biết cách giải quyết mình đưa ra có xài được hay không. Chớ về lý thuyết ai nói chả hay. Đến khi bắt tay vào làm mới biết lý thuyết nó cách thực tế vài chục năm ánh sáng. Cho nên, học là tốt. Nhưng mà học thứ gì xài được, áp dụng được, mang vào thực tế ứng dụng được liền á. Đừng ngồi đó trầm ngâm học thuộc các mớ lý thuyết mà bản thân cũng không hề biết học xong thì mang ra làm được thứ gì. Ghi chép cho nhiều rồi đem ra làm giấy gói xôi thì chết.

5. Học theo cách của bạn: Này nói thiệt, tui thấy nhiều người học khổ sở quá. Cái não mà nó khổ thì nó không có tiếp nhận thứ gì hết á. Học là phải vui, phải thoải mái, phải theo xì tai của bạn thì học mới vô. Cho nên, bạn rất rất cần phải quan sát và kiểm tra xem bản thân mình học kiểu gì thì tiếp thu tốt hơn, hình ảnh, âm thanh, đọc chữ, hay đụng tay. Rồi mình học giờ nào thì giờ nào thì dễ hơn, sáng sớm, xế chiều hay tối khuya. Rồi mình học một mình hay học có nhóm, có người này người kia để thảo luận thì thích hơn. Hiểu cách mình học hiệu quả nhất thì bạn mới học tốt được. Please please please đừng có ép thân hành xác chi cho khổ, mà học cũng đâu vô.

Vậy nên là , xả hết ra chút đi, hít thở sâu chút đi, lắc lư nghe nhạc chút đi, rồi tập trung suy nghĩ lại về 5 chuyện mình vừa bàn nhau ở trên. Chọn cho bản thân một hướng học sao cho khoẻ nhất, tiện nhất, hạnh phúc nhất, cập nhật và thực tế nhất, nha bạn.

Rethink xong, biết rõ mình muốn đi về đâu rồi, thì cần phải reset - tái lập hệ điều hành của bản thân. Trước giờ, mình vận hành theo cách cũ, hệ điều hành cũ, tư duy cũ. Giờ, khi mục tiêu thay đổi, điểm đến thay đổi, cách tiếp cận thay đổi, thì mình cần upgrade phần mềm. Có thể mình sẽ cần reskill - học lại và cập nhật kỹ năng, upskill - nâng cao kỹ năng cho bản thân. Cũng có thể mình tìm thấy cơ hội mới và thay đổi hoàn toàn nghề nghiệp, môi trường, ngành kinh doanh, mô hình kinh doanh, vv. cho nó liên quan hơn tới tương lai. Hoặc có thể mình nhận ra nhu cầu mới và bắt đầu startup với một giải pháp chưa có hoặc hoàn toàn mới cho một vấn đề sinh ra trong rủi ro vừa trải qua. Dù lựa chọn đó là gì, nên dành thời gian reset hệ điều hành. Cái gì cũ quá, lạc hậu rồi thì bỏ đi. Tìm chỗ học cái mới. Tìm mentor chỉ dạy cho cái mới. Tìm môi trường nuôi dưỡng những hạt giống mới.

Chuẩn bị xong, thì nhất nút phím F5 - Refresh - Tái tạo. Bạn đã chuyển qua một trang mới, một hành trình mới, một tương lai mới. Nhắc nhở mình, nhấn nút này là xoá hết lịch sử trước đó, để nghĩ và làm những thứ hoàn toàn mới. Đừng rơi vào cái bẫy rượu cũ bình mới. Miệng thì mới mới mà trong ruột trong óc thì cũ sì. Tôi gặp rất nhiều người như thế. Chưa reset xong đã nhanh nhẩu bấm F5. Cho nên cái phần cứng thì mới tinh, nhưng phần mềm thì một ngàn chín trăm hồi đó. Làm vậy khổ cho bản thân, khổ cho người xung quanh, khổ cho tập thể lắm lắm, khi bạn trở thành the weakest link - mắc xích dễ toang nhất trong chuỗi vận hành. Người ta chạy 10 bước ở phía trước rồi mà bạn còn ngồi xỏ giày xỏ dép, nhắc chuyện ngày xưa hoàng thị.

Chuyện gì cũng là chuyện lớn và rồi cũng thành chuyện nhỏ. Cho nên, nhìn về ánh sáng thì đây là cơ hội tích cực để ta rethink - reset - refresh thôi mà. Đời đâu có bao lần được nhấn nút F5 tái tạo kiểu này. Đã nhấn, hãy nhấn cho thiệt đáng!