EBOOK - NGUYÊN LÝ THÀNH CÔNG

Principles - Nguyên lý của Ray Dalio hay quá, xin chia sẻ tóm tắt các nguyên lý của người thành công và có tầm ảnh hưởng dạng top thế giới, người mà Bill Gates phát biểu là có tầm ảnh hưởng lớn đến chính ông. Thật ra, sau khi đọc câu chuyện gian nan ông đã trải qua, đọc những chia sẻ về sai lầm và thất bại trong suốt hành trình sự nghiệp để đứng được ở vị trí hôm nay, nhìn thấy hành trình của tất cả chúng ta. Chỉ là, có người lựa chọn kiên định, chấp nhận rủi ro　và có người chọn an toàn, thế thôi. Như Ray chia sẻ, bạn có thể chọn an toàn và sống một cuộc đời bình thường, hoặc bạn có thể chọn băng qua khu rừng nguy hiểm, có nhiều rủi ro, sang bên kia rừng và sống một cuộc đời rạng rỡ. Lựa chọn là của bạn. Lựa chọn sao cũng được, nhưng cái gì cũng có giá của nó.

Trải qua nhiều gian nan trong đời để thành công, theo Ray, là nhờ ông đã xây dựng và đưa ra quyết định theo những “nguyên lý” sống và làm việc của mình. Lắng nghe người thành công này chia sẻ xem những nguyên lý đó là gì nhé. Trong bài post này, chúng ta sẽ chỉ phân tích nguyên lý 1 trước vì nội dung khá dài.

Nguyên lý 1: Embrace reality & deal with it - Chấp nhận thực tế và đối diện với thực tế đó

Theo ông, cuộc đời như một trò chơi và mỗi vấn đề như một bài toán đố cần được giải. Tâm thế của mỗi người phải ở điểm hiểu và chấp nhận thực tế, không trốn chạy, không mơ màng trước đã nếu muốn làm được điều gì.

1.1 Be a hyperrealist - Hãy là người siêu thực tế

Dream + Reality + Determination = A Successful Life

Giấc mơ + Thực tế + Sự quyết tâm = Cuộc đời thành công

Công thức nghe rất là quen, rất bình dị nhưng lại cực kỳ khó cho rất nhiều người phải không? Vì phần lớn chúng ta hoặc là treo ngược ở cành cây hoặc là xà quần trong thực tại chứ ít khi di chuyển được giữa các thái cực một cách tự do. Còn lỡ có di chuyển tự do được thì cũng còn cần sự quyết tâm nữa, vì chẳng ai đến được nơi cần đến một cách quá dễ dàng. Đời không cho không ai thứ gì. Cứ phải còng lưng ra làm cho phát đuối rồi mới có kết quả. Không tập trung và không đứng lên sau một vạn lần vấp ngã thì cuối cùng sẽ chẳng tới đâu.

1.2 Truth - or more precisely, an accurate understanding of reality - is the essential foundation for any good outcome - Sự thật - hay chính xác hơn là hiểu đúng thực tế, là nền tảng quan trọng nhất để có được kết quả

Sự nhấn mạnh tính chính xác hay sự thật rất quan trọng ở đây　vì chúng ta chỉ nhìn thấy những gì mình muốn thấy. Khi bản thân bị trói vào thành kiến, bạn không nhìn thấy sự thật. Khi bộ lọc của ta sai, ta không nhìn thấy sự thật. Mà khi đã input thông tin sai thì làm sao có giải pháp và kết quả đúng. Cho nên, vấn đề chưa bao giờ là giải pháp. Vấn đề là vấn đề. Không nhìn thấy sự thật một cách khách quan thì không bao giờ tạo ra kết quả.

1.3 Be radically open-minded and radically transparent - Phải giữ cho đầu óc cực kỳ mở và bản thân cực kỳ minh bạch

Ôi cái này là nguyên tắc khó nhất với nhiều người và nhất là với người Việt Nam đây. Chẳng biết đã gặp bao nhiêu người Việt Nam, vì không được hướng dẫn tư duy mở từ nhỏ nên hành trình già đi của họ chẳng lớn lên, mãi vẫn loanh quanh trong cái mớ hỗn độn và chiếc lồng tự giam. Khi đầu óc không mở, không tiếp nhận được cái mới, không tiếp nhận được sự thật thì làm sao làm được gì mới hơn và kỳ diệu hơn? You don’t know what you don’t know là như thế. Hơn nữa, cũng chính nguyên tắc này sẽ giúp bạn không những thành công trong sự nghiệp mà còn rất thành công trong quan hệ xã hội và gia đình.

1.4 Look to nature to learn how reality works - Quan sát tự nhiên để hiểu cách thực tế vận hành

Theo Ray, tất cả những gì con người nghĩ hay phát minh ra thực tế là học từ tự nhiên, có sẵn, nên chỉ cần quan sát và học hỏi từ tự nhiên đã là một phát minh lớn dựa trên sự thật. Đừng cho phép bản thân bị trói vào góc nhìn kiểu “theo ý mình thì nó phải thế này thế nọ thế kia”. Giữ cho đầu óc trong trẻo để nhìn thấy sự thật, học từ cách vận hành của vũ trụ thì sẽ biết cách đưa ra quyết định đúng, không đi ngược lại với “sự thật” vốn đã tồn tại.

1.5 Evolving is life’s greatest accomplishment and its greatest reward - Tiến hoá là thành công lớn nhất và cũng là phần thưởng lớn nhất của cuộc sống

Nghe vậy có ai bị nhột không? Vì cuộc chiến giữ lấy những gì quen thuộc và an toàn nhất luôn là cuộc chiến của nhiều người, cho đến khi bạn ngộ ra mình đang đánh sai cuộc chiến. Cuộc chiến lẽ ra phải là chống lại sự trì trệ, sợ hãi trốn trong vùng an toàn, lo sợ giành lấy mảnh ký ức thân quen, v.v... Con người sợ tiến hoá, sợ thay đổi, sợ cái mới, nhưng nhìn vào lịch sử con người thì nếu không tiến hoá, chúng ta liệu có ngày hôm nay hay không? Thực tế, sự thật tiến hoá, thì bạn là một phần của nó và cũng cần tiến hoá theo cho hợp thời đúng thế. Còn nếu bạn cứ ôm khư khư lấy mảnh sân quen thuộc mà từ chối không học bài học mới và đi về phía trước, bạn khó mà qua khỏi qui luật đào thải của tự nhiên.

1.6 Understand nature’s practical lessons - Học thuộc bài học thực tế của tự nhiên

Tự nhiên có qui luật của nó, có sinh tử, có đến đi chẳng hạn và vì vậy, tất cả đều có thể chỉ là qui luật hết sức tự nhiên, không có tốt xấu theo cách nghĩ, cách tư duy hay thành kiến của một con người. Vì bạn tự mình cho là cái gì xấu cái gì tốt nên bạn bị trói buộc vào các khái niệm, định nghĩa này, không còn tự do để nghĩ khác đi hoặc nghĩ đúng hơn từ bài học của tự nhiên. Hoa nở rồi hoa sẽ tàn. Ví dụ vậy thôi mà đâu phải ai cũng hiểu. Nếu hiểu, thì khi nở phải nở thật đã đời và tận hưởng nhất, nhưng cũng không quên rồi một lúc nào đó sẽ tàn, nên cũng phải chuẩn bị để tận hưởng được khúc về chiều chứ không phải bị kẹt vào ngày nắng mai mà không chấp nhận những chiều mưa. Vậy thôi!

1.7 Pain + Reflection = Progress - Nỗi đau + Phản tư = Tiến bộ

Thích chỗ này quá đi thôi, vì thật ra nếu không đi qua nỗi đau, con người còn lơ ngơ và tự đắc lắm. Đi qua nỗi đau rồi, nó sẽ thay đổi góc nhìn của con người về thực tế và sự thật và vì vậy sẽ dễ gần với sự thật hơn. Nhưng nỗi đau không chưa đủ. Có người vì kẹt vào nỗi đau mà thất chí, mà cả đời chìm mãi trong một vũng lầy. Phải có phản tư và thấm thía bài học từ nổi đau đó thì con người mới tiến hoá, mới tiến bộ và mới chuyển hoá để bắt đầu một hành trình mới đong đầy nắng gió hơn.

1.8 Weigh second- and third-order consequences - Lưu ý đến hệ quả thứ 2 và thứ 3 nữa

Thường thì, người ta đưa ra quyết định dựa vào hệ quả thứ nhất và thường đó có thể là hệ quả đau đớn nhất, tiêu cực nhất. Ví dụ tập thể dục thì hệ quả đầu tiên là mệt và mất thời gian. Nếu bạn đưa ra quyết định vì vậy tôi không tập thể dục thì quyết định đó có đúng không, trong khi hệ quả thứ 2 là sức khoẻ tốt hơn và hệ quả thứ 3 có thể là dáng vẻ đẹp hơn? Vì vậy, đừng chỉ bị trói vào hệ quả thứ 1 của bất kỳ việc gì mà ra quyết định. Coi cho kỹ những hệ quả có thể sẽ rất tích cực hoặc ngược lại rất tiêu cực thứ 2 thứ 3 của nó để hiểu cho đúng vấn đề. Có vậy, cách đưa ra quyết định sẽ chính xác và đúng đắn hơn.

1.9 Own your outcomes - Chịu trách nhiệm về kết quả

Đời này chuyện gì cũng có thể xảy ra. Nếu mình đưa ra lựa chọn và quyết định, rồi chịu trách nhiệm về nó, dù đúng hay sai gì, thì mình vẫn sẽ hạnh phúc. Cuộc sống là của bạn. Lựa chọn là của bạn. Làm gì mà nó kết nối và đúng với hoàn cảnh của mình thì thôi. Đừng quá lo sợ chuyện người ta sẽ tám gì bàn gì. Cuộc sống của mình mà, thì mình chịu trách nhiệm về nó chứ. Có ai khác chịu đâu mà thọc gậy vào chi?

1.10 Look at the machine from the highest level - Nhìn cỗ máy từ điểm cao nhất

Nghĩ vầy nè, bạn là một cỗ máy đang vận hành trong một cỗ máy lớn hơn (thế giới và vũ trụ). Mà đã là cỗ máy thì để cho nó vận hành hiệu quả nhất, mình có thể hiệu chỉnh đủ thứ chỗ. Vậy, nghĩa là chuyện mình thay đổi, hiệu chỉnh cho nó hợp thời, tạo kết quả xịn sò hơn là chuyện bình thường. Mà đã bình thường thì có việc gì đâu mà không chịu thay đổi? Tốt mà! Cứ canh vô chuyện mình muốn mục tiêu là gì, kết quả là gì mà chỉnh máy thôi. Máy mà, là để vận hành hiệu quả chứ đâu phải để buồn? Thành ra, mình cần làm sao cho cỗ máy này nó chạy tốt hơn thì mình làm thôi, lắp thêm phụ tùng cho nó, làm mới nó, tìm cách khác để sử dụng nó hiệu quả hơn, v.v... Sao miễn máy nó chạy xịn hơn và cho ra kết quả siêu hơn là OK mà. Giữ chi khư khư lấy cách vận hành trước nay nếu nó không hiệu quả?

Từ nguyên tắc thứ nhất thôi mà chúng ta đã học được và có nhiều góc nhìn mới để tối ưu cuộc sống của mình hơn. Nhìn góc nhìn của người rất thành công bạn có thấy mình khác chỗ này và đâu là nơi mình cần cải tiến? Phản tư đi nhé. Hẹn post sau sẽ chia sẻ về nguyên tắc thứ 2 của tác giả. Mà bạn cũng nên tìm sách đọc đi ạ.

Nguyên lý 2: Use the 5-step process to get what you want out of life - Sử dụng qui trình 5 bước để đạt được điều bạn muốn trong cuộc sống

2.1 Have clear goals - Có mục tiêu rõ ràng

Đời mà, không ai có thể có tất cả. Thực tế chút đi. Bạn phải bỏ bớt trang sức và tập trung vào vài thứ quan trọng nhất trong đời. Đừng lầm tưởng mục tiêu với ham muốn. Mục tiêu là thứ bạn mong muốn chạm vào. Ham muốn có thể là trở lực ngăn cản bạn đạt được mục tiêu. Cho nên, ai cũng phải học cách lựa chọn sau khi cân nhắc giữa mục tiêu và ham muốn.

Cũng đừng tự bỏ đi những mục tiêu mà bản thân tại thời điểm đó nghĩ rằng không thể hay khó mà có thể đạt được. Ai có can đảm dấn thân về phía những mục tiêu lớn thì đều có khả năng thành công, đặc biệt là khi bạn luôn linh hoạt và chịu trách nhiệm. Vì thành công không chỉ đòi hỏi chúng ta biết dấn thận và chuyển động không ngừng về phía trước, mà còn đòi hỏi con người phải biết vượt qua và xử lý thất bại, khủng hoảng không tránh khỏi trên hành trình.

2.2 Identify and don’t tolerate problems that stand in the way of your achieving those goals - Nhận dạng và không nhượng bộ các vấn đề có thể ngăn chặn bạn đạt được mục tiêu

Ai trong đời và trên hành trình sự nghiệp cũng phải va vào nhiều “vấn đề”. Người thành công không bao giờ sợ vấn đề, mà luôn đối mặt, xem đó là nôi đau cần thiết để phát triển và tiến hoá. Họ chẳng bao giờ sợ đau, chẳng bao giờ chạy trốn khỏi hiện thực, luôn chủ động nhận dạng và giải quyết vấn đề.

Đừng tưởng lầm nguyên nhân gây ra vấn đề là vấn đề. Chuyện bạn ngủ không đủ giấc không phải là vấn đề. Vấn đề là bạn làm việc không tập trung vì thiếu ngủ, và thiếu ngủ là nguyên nhân chứ không phải vấn đề.

Cũng đừng loay hoay giữa một mớ vấn đề mà không biết đâu là chuyện nhỏ chuyện lớn. Một người chỉ có bao nhiêu đó thời gian mỗi ngày thôi. Chúng ta cần biết chọn ưu tiên giải quyết vấn đề nào lớn và quan trọng hơn trước. Còn khi đã nhận dạng được vấn đề nhất thiết phải giải quyết thì, đừng bao giờ nhượng bộ hay chịu thua, trốn tránh nó. Cứ phải giải cho tới thì thôi.

2.3 Actively diagnose problems to get at their root causes - Chủ động phân tích vấn đề để tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ

Muốn giải quyết vấn đề thành công thì trước hết cần phải nhận dạng hiện trạng là gì trước khi đưa ra hành động cần thiết phải làm là gì để thay đổi hiện trạng đó. Thường thì con người hay nhảy sổ vào if cái này cái nọ trong lúc chưa kịp hiểu, chưa đủ hiểu về vấn đề. Làm gì cũng phải có đầu óc chiến lược, phân tích và thiết kế giải pháp đã rồi mới hành động.

Nên lưu ý các nguyên nhân có vẻ như là hiển nhiên, thường là do việc thiếu trách nhiệm hành động mà ra, ví dụ như bạn đi trễ vì quên không kiểm tra lịch hẹn chẳng hạn. Đó chỉ là nguyên nhân bề mặt, còn nguyên nhân gốc rễ thì sâu hơn vậy rất nhiều, ví dụ như là cái tính hay quên của bạn.

Cũng đừng quên tìm hiểu người đối diện. Khi hiểu người, bạn thường sẽ biết phần lớn cách người ta sẽ phản ứng. Biết người biết ta mà, trăm trận trăm thắng.

2.4 Design plans that will get you around them - Thiết kế kế hoạch để tránh hoặc hoá giải các vấn đề

Đôi khi ta cần nhìn lại để có thể đi tới, đặc biệt là khi đồng hành cùng nhau. Xem vấn đề xảy ra như chuyện cái máy bị hư vậy, rồi nhìn từ trên xuống và suy nghĩ làm sao cho nó chạy tiếp chứ không cần phải emo về chuyện cái máy hư. Có rất nhiều cách khác nhau để đạt được một mục tiêu. Chỉ cần tìm con đường phù hợp nhất cho hoàn cảnh hiện tại là được. Còn chuyện ai phân vai gì để đóng cho hoàn thành bộ phim này thì cứ theo kịch bản thôi.

Cần thiết, là phải viết ra bản kế hoạch để ai cũng nhìn thấy, cũng hiểu rõ kế hoạch đó, biết cách cân đo tiến trình và mặt mũi của thành công. Làm kế hoạch thật ra chẳng mất của bạn bao nhiêu thời gian, nhưng rất nhiều người chỉ lo đâm đầu đi làm mà không theo kế hoạch. Cách làm như vậy chỉ khiến cho bạn lu xu bu, lạc hướng, mất tập trung mà thôi.

2.5 Do what’s necessary to push these designs through to results - Làm bất cứ điều gì có thể để hiện thực hoá các kế hoạch đã thiết kế

Luôn nhớ là kế hoạch nó chỉ nằm trên giấy mà thôi, dụng binh trên giấy là vậy. Muốn nó hiện thực hoá thì phải lao vào thực thi. Mà muốn thực thi tốt thì cần phải có kỷ luật và theo đúng kịch bản. Người thực thi giỏi là người luôn có to do list, biết phân loại ưu tiên chuyện gì làm trước sau. Ngoài ra, thực thi tốt đòi hỏi phải đo lường một cách khách quan. Nếu thiếu đi chế độ đo lường, báo cáo tiến độ thì làm sao biết mình đã đến đâu và có theo đúng kế hoạch không. Cho nên, làm, gì cũng phải có chỉ số đo lường là như vậy.

Đó là nguyên tắc 5 bước sẽ giúp bạn thành công. Qui trình này có thể sử dụng cho bất kỳ dự án hay công việc gì và là một vòng lặp. Cứ xong 1 qui trình thì ta lại tiếp tục quay lại từ đầu cho giai đoạn tiếp theo. Nhìn thì có vẻ dễ nhưng kỷ luật để thực hiện thì không phải ai cũng có.

Nguyên lý 3: Be radically open-minded - Rèn luyện tư duy mở một cách triệt để và toàn diện

Đây có lẽ là nguyên tắc quan trọng bậc nhất tỏng tất cả các nguyên tắc, vì đây là cách tốt nhất để bạn có thể vòng qua 2 trở lực lớn nhất trong đời đang ngăn cản bạn thành công.

3.1 Recognize your two barriers - Nhận diện 2 trở lực

Hai trở lực lớn nhất, phá đám nhất khiến bạn không thể thành công là 1. Ego - Cái tôi và 2. Your blind spots - Điểm mù của bản thân.

Ai sinh ra trên đời cũng bị auto cài một thứ, là không chấp nhận điểm yếu và lỗi lầm của bản thân. Ai cũng muốn được tôn trọng, yêu quí, và ai cũng sợ bị chối bỏ, sợ mình không còn quan trọng, sợ mình không còn chút ảnh hưởng nào đối với người khác. Tiềm thức nó đã cấu tạo như thế, và não chỉ kích hoạt cảm xúc khi bất kỳ thứ gì từ thế giới bên ngoài nó chạm vào nhu cầu và nỗi sợ đó của con người. Cho nên, luôn có 2 con người đối lập nhau trong mỗi con người, con người gọi là lower-self của tiềm thức, bản năng và con người của higher-self - nhận thức và có trí huệ. Ego là con người thấp kém, bản năng trong bạn luôn muốn chứng tỏ mình đúng cho dù sự thật có thế nào.

Cho đến khi nào hiểu cách vận hành của 2 con người này trong cùng một bản thể “bạn” thì bạn mới nhận ra mình cần phải học và rèn luyện con người higher-self - cao cả trí huệ hơn. Khi đó, bạn mới thật sự không hay ít bị ảnh hưởng bởi ego và mới có thể có tư duy mở được. Ngày nào mà cái tôi còn quá lớn và lấn át thì ngày đó bạn sẽ không bao giờ đủ open để chạm vào sự thật, để đưa ra quyết định tốt nhất trong mọi tình huống.

Bên cạnh đó, ai cũng có blind spots - điểm mù. Đây là trở lực nguy hiểm thứ 2. Ai cũng vậy. Ai cũng có cách nhìn, góc nhìn cá nhân của mình, và vì vậy mà bạn chỉ có thể nhìn theo một cách, cách của bạn. Cũng vì vậy, bạn có thể sẽ bỏ qua và không nhìn thấy những sự thật khác, không liên quan đến góc nhìn của bạn. Mà đã mù, không “thấy”, thì làm sao có thể appreciate - trân quý những thứ mình không thấy? Thành ra, đã mù màu thì màu nào cũng là 1 màu hết, làm sao biết tồn tại bất kỳ khái niệm màu nào khác? Cũng vỉ vậy, ít người hiểu và appreciate góc nhìn của người khác, khi nó không liên quan gì đến góc nhìn và cách nghĩ của mình. Như vậy, là bạn đang bị mù, và điểm mù này ngăn cản bạn nhìn thấy sự thật hay bức tranh tổng thể hơn tạo nên 100% sự thật.

3.2 Practice radical open-mindedness - Rèn luyện tư duy mở triệt để và toàn diện

Ai biết mình mù thì còn biết cách học cho hết mù. Chớ người không biết mình mù thì chịu. Đọc tới đây, nếu hiểu rằng ai cũng có blind spots - điểm mù, và bản thân mình cũng thế, thì lo mà đi học cách xoá mù. Nếu không, nó sẽ ảnh hưởng đến khả năng đưa ra quyết định và lựa chọn tối ưu nhất cho bạn. Học cách tin rằng bạn không hề biết lựa chọn tốt nhất và những điều mình chưa biết nó còn nhiều gấp vạn lần thứ mình đã biết. Luôn trong tâm thế mở lòng học hỏi, ngay cả trong những ngữ cảnh mà bạn cho là mình rành rẽ nhất.

Học cách lùi lại, vì đưa ra quyết định cần 2 vế, vế 1 là nắm hết thông tin liên quan, vế 2 mới là quyết định. Nếu bạn không có tất cả thông tin liên quan và mở lòng để nhìn thấy thông tin đúng và chính xác nhất từ mọi người một cách không thành kiến, bạn không có cách nào đưa quyết định khách quan và tối ưu nhất. Đừng suốt ngày lo giữ mặt mày, hãy lo đạt được mục tiêu. Mình nhận sai cũng có sao đâu, nếu đạt được mục tiêu? Không ai tạo ra được thành quả gì nếu không có input đầu vào. Mà đầu vào phải là sự thật hiển hiện như nó là, không qua bất kỳ lăng kính méo mó nào, và ngay cả khi sự thật đến từ người khác, không bị ảnh hưởng bởi sự phán xét cá nhân của bạn. Cuối cùng, điều bạn muốn là tìm ra lời giải tốt nhất, chứ không phải là lời giải tốt nhất của bạn.

3.3 Appreciate the art of thoughtful disagreement - Trân trọng nghệ thuật bất đồng một cách có suy nghĩ

Khi hai người bất đồng quan điểm, có thể 1 người sai. Vậy thì tìm ra ai đúng sẽ có ích hơn là chứng minh người ta sai mình đúng. Khi cả hai biết suy nghĩ và bất đồng một cách có suy nghĩ, cả hai sẽ cùng hướng tới việc tìm ra sự thật chứ không đánh nhau để tranh giành sự đúng. Trận đấu ego tôi đúng anh sai là trận nhân loại ngày nào cũng tranh nhau đánh, một cách mù loà, phí phạm thời gian và nguồn lực mà chẳng đạt được bất kỳ thành quả tối ưu nào.

Nỗi đau lớn nhất của nhân loại cho tới giờ phút này là quẩn quanh trong cách nghĩ của bản thân, rồi vì thế mà đưa ra quyết định tồi tệ. Trong khi đó, con người hoàn toàn có thể bất đồng một cách có suy nghĩ, củng nhau đi tìm giải pháp đúng và cùng cộng tác thực hiện.

3.4 Triangulate your view with believable people who are willing to disagree - Nhờ hai bên khác bất đồng một cách có suy nghĩ về vấn đề của mình

Một trong những cách hay giúp bạn nhìn thấy rõ sự thật là lắng nghe 2 bên khác tranh luận về vấn đề của bản thân. Khi cả hai bất đồng có suy nghĩ thấu đáo và đưa ra biện luận cho quan điểm của họ, bạn thật ra học được và nhìn thấy rất nhiều góc khác của vấn đề. Có điều, đây phải là những người bạn tin tưởng.

Ngoài ra, nếu phải chạm vào tình huống tệ hại nhất thì cũng nên lên kế hoạch cho sự tệ đó nó xảy ra một cách tốt nhất có thể.

3.5 Recognize the signs of close-mindedness and open-mindedness that you should watch out for - Nhận dạng dấu hiệu tư duy mở & tư duy đóng

Người có tư duy mở và tư duy đóng vận hành và biểu hiện hoàn toàn khác nhau. Người có tư duy đóng:

• không thích ý kiến của mình bị bất kỳ ai phản đối
• thường nêu ý kiến hơn là đặt câu hỏi
• quan trọng chuyện người khác hiểu mình chứ không phải là mình hiểu người khác.
• hay nói “tôi có thể sai nhưng đây là ý kiến của tôi…”
• không cho người khác nói
• không cho phép 2 luồng suy nghĩ khác nhau tồn tại
• thiếu khiêm tốn

3.6 Understand how you can become radically open-minded - Hiểu cách rèn luyện cho bản thân có tư duy mở

• Biến nỗi đâu thành cơ hội phản tư: thường thì khi ai đó phản đối hay chỉ ra điểm yếu của mình thì bạn sẽ rất khó chịu, bực bội, stress…. Đây chính là lúc tốt nhất để bạn phản tư xem đó có phải là lý do gây ra tư duy đóng hay không. Điều này không dễ nhưng nó phụ thuộc vào góc nhìn thôi. Nếu có thể qua đó nhìn thấy và cải tiến cho tư duy bản thân ngày càng mở thì chỉ có lợi cho bạn thôi.
• Tập làm sao cho tư duy mở nó biến thành thói quen, làm gì cũng nghĩ đến và ứng dụng nó. Đôi khi, bạn cần lùi lại, bình tĩnh hơn, chậm lại chỉ để hoá giải và cởi bỏ nút thắt trong chính bản thân mình.
• Quan sát bản thân để hiểu rõ đâu là điểm mù của mình mà tránh. Đôi khi, vì mù nên không thấy, vì không thấy nên phản ứng sai.
• Nếu những người tin cậy của bạn đều cho rằng bạn đang sai, chỉ có bạn nghĩ mình đúng, thì có lẽ bạn nên xem lại vì có thể bạn đang vận hành dựa vào thành kiến cá nhân.
• Thiền để nâng cao khả năng tập trung
• Dựa vào bằng chứng, dữ liệu và khuyến khích mọi người xung quanh vận hành theo nguyên tắc đó
• Làm tất cả những gì có thể để giúp mọi người xung quanh rèn luyện tư duy mở. Cách bạn bình tĩnh, sử dụng tư duy mở để giải quyết vấn đề thay vì đánh nhau cũng là cách ảnh hưởng người khác
• Biết khi nào nên dừng lại, không cãi vã đánh nhau nữa và tin tưởng vào quyết định của mình: đương nhiên dựa vào dữ liệu ai cũng có thể chiến đấu bảo vệ quan điểm của mình. Nhưng đôi khi, bạn cũng cảnh phải học tin vào những người đáng tin và để tư duy mở để xuôi theo quyết định của số đông.

Cuối cùng, điều quan trọng nhất là bạn hiểu sự thật để đưa ra quyết định tốt nhất, tối ưu nhất cho bản thân. Nếu bạn muốn thành công, đạt được mục tiêu đề ra thay vì chúi đầu vào chuyện bản thân hay ai đó đúng sai, bạn sẽ học được cách giữ cho tư duy mình luôn mở và ngày càng mở. Người có tư duy càng mở thì càng thành công.

Nguyên lý 4: Understand that people are wired very differently - Hiểu rằng mỗi con người đều có cách tư duy và vận hành hoàn toàn khác nhau

Mỗi người là một bản thể độc lập, sinh ra và lớn lên bằng những trải nghiệm rất cá nhân, không ai giống ai. Do đó, mỗi con người đều nhìn hiện thực một cách rất khác nhau.

4.1 Understand the power that comes from knowing how you and others are wired - Biết sức mạnh đến từ việc bạn hiểu cách bản thân và người khác vận hành

Khi ta hiểu cách não bộ của mình được cấu tạo và điều hành mọi suy nghĩ, hành vi, cảm xúc, đặc biệt là cách nó kết nối với kho dữ liệu quá khứ mà ta đã thu nhặt, tích góp trong bao nhiêu năm qua, thì sự thật trở nên rất đơn giản, tất cả chúng ta đều có dữ liệu khác nhau, và vì vậy đều phản ứng khác nhau cho cùng một vấn đề. Cùng là một hiện thực, có người sẽ thấy bình thường so với trái nghiệm của mình. Có người sẽ thấy quá kinh khủng. Có người giận dữ. Có kẻ bàng quan. Có người xót xa, rơi nước mắt….

Khi hiểu được rằng đương nhiên chúng ta đều cấu tạo rất khác nhau và vì vậy tư duy và phản ứng rất khác nhau, bạn sẽ không bị sốc hay khó chịu khi thấy người ta khác mình. Khác là chuyện đương nhiên thôi mà. Vấn đề là ta hợp tác hay chung sống làm sao với tất cả những người khác mình? Làm sao để học cách chào nhận sự khác biệt, thông cảm và sử dụng được sức mạnh của sự khác biệt?

4.2 Meaningful work and meaningful relationships aren’t just nice things we chose for ourselves - they are genetically programmed into us - Việc làm ý nghĩa hay quan hệ ý nghĩa không chỉ là những thứ hay ho mà con người chọn lựa cho bản thân. Chúng là những khái niệm đã được lập trình trong mỗi con người

Nếu bạn đã đọc cuốn “Lược sử loài người” của Yuval Noah Harari hay cuốn “The Naked Ape - Vượn trần trụi” của Desmond Morris thì bạn sẽ hiểu rất rõ cách não người được cấp tạo và tiến hoá theo lịch sử tiến hoá từ khỉ thành người. Qua bao nhiêu ngàn năm, não người vẫn được cấu tạo thế thôi, có sự tiến hoá đây đó nhưng cấu trúc chính vẫn không thay đổi. Do đó, thiệt tình thì “nhu cầu” của con người vẫn vậy, cũng vẫn là sợ nguy hiểm rủi ro, cũng vẫn là thích sống bầy đàn, cũng vẫn là thoải mái trong vòng an toàn, thích được công nhận, sợ bị cô lập, vv.

Cho nên, có rất nhiều thứ, nhiều sự sợ hãi, nhiều thói quen tệ, nhiều cách nghĩ đã default trong não người từ khi ta mới sinh ra. Nếu không làm gì hết thì ta sẽ như người khác, vận hành một cách khá là tự động hoá. Người thành công sẽ học cách vượt qua chính bản thân mình, tiến hoá một cách cá nhân hơn, nâng cấp hơn và vì vậy nắm bắt được nhiều cơ hội hơn.

4.3 Understand the great brain battles and how to control them to get what you want - Hiểu những cuộc tranh đấu với đại não và cách quản trị não để đạt được điều bạn muốn

Có một sự thật ít ai để ý là trong mỗi con người luôn tồn tại một cuộc chiến không ngừng nghỉ giữa tiềm thức và nhận thức, và đó cũng là lý do vì sao con người đưa ra những “quyết định” thiếu logic hay không make sense - theo lẽ thường tình. Khi ai đó nói “Tôi cảm thấy quyết định này không công bằng” chẳng hạn. Sự “cảm thấy” đó chính là cách làm việc của tiềm thức. Nhưng cũng có khi nhờ tiềm thức mà bạn bỗng trở nên “sáng tạo”, tự nhiên nghĩ ra ý gì đó hay giải pháp gì đó rất hay mà bản thân cũng cảm thấy bất ngờ. Nếu ai hiểu được sự thật này và học cách kết nối giữa tiềm thức và nhận thức, để “cảm thấy” và logic collab được với nhau thì người đó sẽ có sức mạnh vô biên về sự thông thái. Bằng không, bạn thật ra không làm chủ được bản thân, rất nhiều khi đưa ra quyết định thiếu hiểu biết. Lý do người ta học thiền là vì thế, là để kết nối được với phần chìm trong đại não, để con người bạn không còn nội chiến mà kết nối thành một thể thống nhất.

Ngoài ra, cách tốt nhất để giảm sự tranh đấu giữa tư duy và cảm xúc trong nhận thức và tiềm thức là xây dựng thói quen tốt và từ bỏ thói quen xấu. Chuyện này khó nhưng cần rèn luyện. Thường thì ai mà giữ thói quen trong 18 tháng thì có khuynh hướng giữ nó cả đời. Khi đã thành thói quen rồi thì nhiều khi bạn thực hiện một cách auto chứ không còn phải đấu tranh nữa. Cách rèn luyện thói quen cũng giống như cách con người dạy thú làm xiếc mà thôi, là rèn phần tiềm thức, ví dụ như dạy con chó nghe tiếng búng tay thì nhảy lên, sau khi nhảy lên sẽ được thường đồ ăn chẳng hạn. Bất kỳ thói quen nào của con người cũng có thể được rèn luyện theo nguyên tắc tương tự, ví dụ nghe tiếng reng điện thoại thì hít thở sâu, sau đó tự thường cho bản thân một tách trà ngon chẳng hạn. Khi rèn luyện được nhiều thói quen tốt thì đương nhiên bạn sẽ càng ngày càng tích cực hơn.

4.4 Find out what you and others are like - Hiểu bản thân và người khác.

Vì cách não chúng ta cấu tạo theo dạng thức của não động vật trong suốt quá trình tiến hoá, ai sinh ra cũng có định kiến thành kiến và hệ thống vận hành tự động hoá theo tiềm thức. Do đó, sẽ có người hướng nội và hướng ngoại. Có người có thiên hướng nhìn thấy tổng thể, có người nhìn thấy chi tiết. Có người thiên về tư duy, có người quyết định dựa trên cảm xúc. Có người chuyện gì cũng phải lên kế hoạch chi tiết có người thì biến hoá theo hoàn cảnh xung quanh. Có người thiên hướng là creator - phát minh sáng tạo ra ý tưởng mới. Có người là advancer - lắng nghe và triển khai được những ý tưởng này. Có người là refiners - đi vào chi tiết và phân tích một cách hệ thống. Có người lại là executors - chỉ tập trung vào việc triển khai thành hiện thực. Có người thì flexors - là người có khả năng tập hợp tất cả những khả năng trên all-in-one.

Cũng vì vậy, trong cùng một tổ chức, sẽ có người tập trung vào mục tiêu còn có người chỉ có thể tập trung vào từng công việc cụ thể. Vai trò của họ vì vậy phải rất khác nhau. Đừng mong chờ tất cả phải giống mình. Không bao giờ có ai hay bắt ai phải giống mình. Tất cả chúng ta đều được cấu tạo rất khác nhau và vì vậy sẽ mạnh yếu khác nhau và nên đảm nhiệm những công việc khác nhau. Nhiệm vụ của bạn là quản trị tốt chính bản thân mình, và hiểu để có thể cộng tác cùng người khác.

Đây là một nguyên lý cực kỳ quan trọng về hiểu mình hiểu người mà tất cả những ai muốn thành công đều cần phải nắm rõ. Phần lớn con người sinh ra đều chỉ biết tập trung vào bản thân và bắt người khác phải canh theo mình mà sống. Sai! Đời này không ai giống ai cả, và không ai được sinh ra để làm bản sao của ai cả. Tất cả đều là những bản thể độc lập và cần có hành trình riêng của mình. Hiểu được điều này sẽ giúp bạn phát triển bản thân tốt hơn, và biết cách lèo lái quan hệ của mình với tất cả mọi người theo hướng tích cực, thay vì để cho bản thân bị lún vào những drama quan hệ không cần thiết.