SKILL - THỰC LỰC

 Nhiều bạn trẻ có chức danh sáng ngời, làm việc tại những tổ chức sáng ngời. Thế nhưng, tôi ngạc nhiên tại sao các bạn lại ở đó, vì thực lực các bạn không có.

Có những người may mắn trong đời, nhờ được ai đó cất nhắc, nhờ xuất hiện đúng lúc người ta cần, nhờ người giỏi hơn không xuất hiện nên trở thành lựa chọn tốt nhất tại thời điểm đó, vv. Dù là gì, có rất nhiều người may mắn đang mặc chiếc áo rộng hơn bản thân, có chiếc bóng to hơn con người thật.

Có người không nhận ra, tưởng mình giỏi thật, xứng đáng thật, trở nên kiêu căng bá đạo trên sự thiếu thực lực của bản thân. Những người này, đồng nghiệp và nhân viên ghét. Đối tác ngán. Người có tầm coi thường.

Có người không nhận ra, vẫn hồn nhiên ngây thơ, tưởng là mình đang OK và ai có vấn đề với mình là chuyện của người ta. Còn mình, thì OK lắm mà.

Có người nhận ra, hoảng hốt, sợ hãi, bị áp lực tâm lý về chính sự thiếu năng lực của bản thân. Cho nên, dù đang có một công việc tốt, một chức danh tốt, nhưng lại khổ sở trong chiếc áo mình đang mặc. Dần dà, nếu không giải quyết tận gốc vấn đề, thì bệnh tâm lý trở nặng và có thể dẫn đến trầm cảm.

Trong đời bạn sẽ gặp nhiều người như thế, mặc chiếc áo rộng hơn khả năng của mình. Và thường thì tôi sẽ khuyên các bạn nên dành thời gian đối diện với bản thân, thật sự tìm hiểu mình đang ở đâu, và có kế hoạch phát triển bản thân để xây dựng thực lực. Đừng kiêu căng, nhưng cũng đừng hồn nhiên, sợ hãi. Người giỏi là người biết xây dựng nội lực bản thân ngày càng thâm hậu để nắm bắt được nhiều cơ hội. Nếu chỉ phát triển chức danh và tiền lương khi không có thực lực thì chỉ được một đoạn thôi. Rồi người ta ai cũng sẽ nhìn ra sự thiếu năng lực của bạn trong công việc cụ thể.

Vì vậy, bạn nên làm bài tập này. Cách làm cũng đơn giản lắm. Chỉ cần dành thời gian trả lời những câu hỏi sau, một cách hết sức chân thật với bản thân. Đối thoại với bản thân thôi, không với ai khác, nên cũng đừng mày mặt. Cứ chân thật nhất với chính bản thân mình. Chấp nhận hiện thực là bước đầu tiên để phát triển. 5 câu hỏi như sau:

1. Vị trí tôi đang nắm giữ cần những kiến thức và kỹ năng gì?
2. Tôi đang có và thiếu những kỹ năng, kiến thức gì?
3. Tôi cho mình bao nhiêu thời gian để học tập và rèn luyện những kiến thức và kỹ năng còn thiếu?
4. Kế hoạch học tập và phát triển bản thân cụ thể và theo thứ tự ưu tiên của tôi trong thời gian cho phép là gì?
5. Tôi sẽ học những kiến thức và kỹ năng này ở đâu, trên kênh nào là phù hợp nhất trong giai đoạn này?

Rồi cứ vậy mà bạn hành động thôi. Mọi thứ cứ phải cụ thể ra thì mới làm được. Đừng ngồi đó với những nỗi lo hay nỗi sợ mơ hồ. Cũng đừng hoang tưởng về sự giỏi của mình. Cứ phải review lại bản thân thường xuyên và hỏi mình những câu hỏi kéo nhau về thực tại. Phát triển bản thân là việc của cả đời. Người luôn nhìn lại mình, luôn học hỏi, phát triển là người thành công bền vững.

Do your best!

Phù hợp, là khi mọi thứ mình dấn thân vào nó xếp hàng ngay ngắn với giá trị bản thân, khi năng lượng ở đó tích cực, và khi con người ở đó không quậy cho mọi thứ rối lên bằng những giả định thêu dệt trong tâm trí họ. Nhưng làm gì làm, sẽ luôn cố gắng hết sức. Cố xong, nếu thắng thì celebrate - mở tiệc ăn mừng. Nếu thua thì vẫn vui vẻ như thường. Trước hết là vì mình hiểu đời đâu có ai, đâu có chuyện gì mà được hết. Sau là, mình biết mình đã cố gắng hết sức, không có gì nuối tiếc hay hối hận. Vì vậy, sau mỗi việc, dù thành hay bại, mình move on - xếp lại rất nhanh. Không sống trong chiến thắng cũ, và cũng chẳng bao giờ loay hoay trong thất bại cũ.

Sở dĩ mình luôn cố gắng hết sức trong mọi việc, là vì mình thật sự thích việc mình làm. Không thích là từ chối ngay. Còn nếu đã thích, thì chơi tới, dù cho việc đó có khó cỡ nào. Mình không quen compromise - thoả hiệp vì bất kỳ diều gì khác, không vì tiền, không vì quyền lợi, danh tiếng, không vì làm hài lòng bất kỳ ai. Khi ta chủ động bước ra trình diễn với thế giới việc mình làm, thái độ mình thể hiện, và sự cố gắng hết sức đối với việc mình đang chịu trách nhiệm, ta đang sống. Điều đó mang đến hạnh phúc vô song, vì ta đang là mình, sống theo cách mình muốn, làm điều ta mong muốn. Được vậy, ta sẽ luôn tràn đầy sức sống, tràn đầy năng lượng, và luôn giữ cho mình tích cực.

Còn khi bạn phải làm việc mình không thích, để đánh đổi một phần thưởng nào đó, như tiền bạc, lương bổng, như sự an toàn, như tước vị treo lủng lẳng trước mặt, vv, bạn sẽ khổ sở chán nản trong mớ hỗn độn của những việc phải làm. Bạn phải làm, vì đó không phải là lựa chọn, đam mê hay yêu thích. Chữ “phải” nó là từ chứa ma thuật kinh hoàng trong đó. Tôi phải làm việc này, tôi phải sống với người này, tôi phải chịu đựng thằng sếp này, vv. Nó tạo ra một thứ địa ngục kinh hoàng giết chết mọi niềm vui. Và nó đẩy bạn vào đường cùng, khiến bạn chán nản, tự ti, stress, và ngờ vực bản thân. Bạn sẽ chẳng bao giờ cố gắng hết sức, vì cố không nổi, vì đó chỉ là thứ bạn đang bám víu vào để đổi chác lấy chút lợi lộc mà thôi. Đi làm, chỉ nghĩ đến ngày nghỉ và ngày lãnh lương. Đi làm, nhưng chỉ mong sao khỏi phải làm, mong sao ít việc, hết việc, mong sếp đi vắng, mong trốn tránh trách nhiệm càng nhiều càng tốt…. Dần dần, bạn trở thành kẻ vô dụng, vì chẳng làm được việc gì ra hồn. Mà sao phải đẩy mình vô thế đó?

Là lựa chọn của bạn thôi. Ai trên đời cũng có quyền được lựa chọn mà. Hoặc là ta lựa chọn sống cuộc đời của chính mình, làm việc mình yêu thích, và luôn cố gắng hết sức, luôn vui đã đời hết mức. Hoặc là ta lê lết trong ngày tăm tối, cắn răng chịu đựng để đổi chác chút lợi danh. Ai nói bạn không có lựa chọn? Đó chỉ là cách bạn biện minh cho bản thân, vì muốn bám víu vào sự an toàn, vì sợ hãi phải là mình, vì sợ thất bại, vì sợ người đời đánh giá, vì sợ mất một thứ gì đó liên quan. Sợ, là bóng ma đeo đuổi con người tự muôn đời. Vì chữ sợ mà người ta cam chịu cả đời trong một trại giam, một cái lồng, một trạng thái bất lực….

Cho nên, đến chuyện thay đổi chính cuộc đời mình, quyết định lựa chọn việc mình thích, cuộc sống mình mong cũng cần phải cố gắng hết sức, huống chi là công việc và sự nghiệp. Không ai giúp được bạn đâu. Bạn nên cố gắng hết sức vì chính mình. Vì khi bạn đã give up - đầu hàng với chính mình, ai đâu mà cứu nổi bạn? Bạn là chiến binh cuối cùng còn sót lại sẽ chiến đấu vì bản thân mình đó. Còn không cố gắng nữa thì hết phim rồi. Cầu cạnh mong chờ ai? Không ai khác trên đời này, dù là thánh thần có thể giúp nếu bản thân bạn không cố gắng.

Đứng lên đi! Cố gắng đi, rồi cố thêm chút nữa. Do your best! Cố gắng hết sức là bản thân, vì bản thân. Cố gắng hết sức để lựa chọn việc mình yêu thích. Và cố gắng hết sức để thực hiện việc mình yêu thích. Chỉ vậy thôi, cuộc sống sẽ diệu kỳ. 

You’re never ready enough!

Ready to be not ready - sẵn sàng làm chuyện không sẵn sàng. Ý nói, mình biết bản thân sẽ không bao giờ ready cho những việc to hơn, lớn hơn, khó hơn, phức tạp hơn, đòi hỏi nhiều kiến thức, kỹ năng và lòng dũng cảm hơn. You are never 100% ready for anything. Chúng ta sẽ chẳng bao giờ ready cho bất kỳ việc gì mới, cơ hội gì mới, công việc gì mới. Vì sự học là vô hạn, vì không dấn thân sao biết nó ra sao. Vì không ở trong hang cọp làm sao bắt được con cọp? Không có thứ gì mới mình cần làm trong đời mà mình 100% ready cả. Bản chất của cái mới là luôn tồn tại sự bất định, luôn tồn tại những góc khuất, và cả những thách thức chỉ khi vấp vào mới biết. Vì vậy, sự khác nhau cơ bản giữa người thành công và không thành công nằm ở chỗ này: người thành công nắm bắt cơ hội rồi tìm cách thực hiện, người không thành công nhìn thấy rủi ro vì chưa ready nên sợ hãi bỏ qua cơ hội.

Trong đời, có lẽ tội lỗi lớn nhất bạn có thể gây ra cho bản thân là bỏ qua cơ hội. Vì cơ hội bạn vừa bỏ qua, nó có thể thay đổi cuộc đời bạn. Cơ hội đó, có lẽ sẽ không bao giờ lặp lại, vì những ngôi sao chỉ xếp thẳng hàng một lần nào đó trong đời. Cơ hội đó, có khi không phải là cơ hội thực thụ sẽ đưa bạn lên một tầm cao mới, nhưng nó là đường dẫn. Khi ta dấn thân, khi ta cố gắng, khi ta làm tất cả những gì có thể và hơn thế nữa để hoàn thành một việc gì đó, để nắm bắt một cơ hội nào đó, người trao cho bạn cơ hội hoặc những người liên quan sẽ ghi nhận, tin tưởng bạn, và trao cho bạn nhiều cơ hội khác. Có khi, việc bạn làm không thành vì nhiều lý do, nhưng bạn thể hiện được tâm thế, bản lĩnh và khả năng của mình. Thế là nhiều cánh cửa khác tiếp tục mở ra. Đó là cách vũ trụ vận hành, one thing leads to another - một việc sẽ dẫn đến nhiều việc khác. Có khi mình không biết và không thấy rõ đường dẫn, nhưng cuộc đời này vốn diệu kỳ. Cứ làm, cứ khiêm tốn học hỏi, và làm. Rồi một thiên hà cơ hội sẽ hiện ra. Vấn đề là, có lẽ 90% những người được trao cơ hội sợ hãi bỏ chạy.

Nỗi sợ hãi bắt nguồn từ sự thiếu tự tin, rằng mình không đủ giỏi, rằng mình chưa sẵn sàng, rằng mình còn thiếu kỹ năng kiến thức, rằng chắc chắn mình sẽ fail, vv và mây mây. Đừng đổ lỗi cho cơ hội và tìm ra một ngàn lý do để biện minh tại sao cơ hội đó không thể chọn mình. Tất cả, chỉ là cách bạn trình diễn sự sợ hãi mà thôi. Mà đã sợ, đã bỏ chạy, đã give up - đầu hàng từ khi chưa bắt đầu, thì sẽ chẳng bao giờ học được thứ gì mới, làm được chuyện gì khác, nói chi đến thành công. Bỏ chạy khỏi cơ hội là tự mình chọn lựa con đường không thành công, vì chuyện này nó ám vào tư duy không thành công. I'm not good enough - Bạn tự ám mình rằng mình không đủ giỏi, và vì vậy cả đời này bạn sẽ chẳng bao giờ đủ giỏi.

Nếu muốn thoát ra khỏi đám mây mù của sự sợ hãi này, bạn cần phải luyện tập tư duy mới - tư duy ready to be not ready - sẵn sàng làm chuyện chưa sẵn sàng. Trong đời, tôi chỉ nhờ vậy mà được như ngày hôm nay. Người ta bỏ chạy mình xông vào. Người ta sợ mình chơi tới. Người ta không ready còn mình lúc nào cũng ready. Vậy thôi! Chả giỏi giang gì hơn ai. Nhưng nắm bắt được rất nhiều cơ hội. Giờ, tôi chia sẻ với các bạn cách tôi tư duy về sự sẵn sàng. Nếu làm tốt chuyện này, đời bạn rồi sẽ thay đổi ngoạn mục.

Learn to say yes - Học cách đồng ý

Não mình nó tính ghê lắm. Cứ thấy mới, thấy có rủi ro, thấy bất định là nó sẽ auto ép bạn say no - từ chối ngay. Giờ bạn đừng để cho nó điều khiển nữa. Thấy cơ hội cứ nhắm mắt say yes trước rồi tính sau. Đồng ý, chấp nhận là đã mở cửa ra. Còn hành trình ra sao còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Không ai trên đời này biết hết chuyện gì sẽ đến. Cũng không có ai trên đời này dám khẳng định là mình sẵn sàng 100% cho bất cứ chuyện gì. Nhưng nói không là đã fail rồi. Còn say yes thì dù dự án có fail bạn cũng học được một đống thứ, trải nghiệm một vạn thứ, và quan trọng hơn hết là mở được những cánh cửa tiếp theo.

Focus to make things happen - Tập trung 1000% để quyết tâm làm cho được

Trên đời, không có vấn đề gì không giải quyết được. Khi đã quyết tâm tìm cách, con đường sẽ hiện ra. Không cách này thì cách khác. Không người này thì người khác. Seek and you shall find - Tìm đã, rồi mới tìm thấy. Chớ không tìm, ngồi một đống đó chờ mà đòi thấy? Ở đâu ra mỳ ăn liền như vậy? Cứ bỏ hết năng lượng, bỏ hết tâm trí, bỏ hết nguồn lực và sự quyết tâm vào, bạn rồi sẽ làm được. Khi ta cố gắng, vũ trụ sẽ dẫn dắt. Còn khi ta toàn lo học môn đóng cửa, guess what? Tất cả mọi cánh cửa trong đời sẽ tự động đóng lại, không cần bạn phải chạm tay.

Learn like crazy! Học điên học khùng để upgrade nâng cấp bản thân cho cơ hội mới

Hoặc là bạn nói tôi chưa sẵn sàng, hoặc là bạn nói tôi chưa sẵn sàng nhưng tôi sẵn sàng học cách sẵn sàng. Chỉ khác nhau có vậy thôi. Nhưng một người thì phát triển như vũ bão. Một kẻ thì khư khư ôm nỗi sợ hãi trốn trong góc nhà. Khi ta bị quăng vào những cơ hội lớn hơn, có vẻ quá sức, thiếu điều muốn nhận chìm mình, bạn sẽ học cách bơi. Và vì sự sống còn, bạn sẽ bơi như điên như cuồng để cứu lấy chính mình, cứu lấy dự án. Đường học của bạn nó sẽ là steep learning - biểu đồ nó không có lên từ từ mà vọt lên thành đỉnh cao hết hồn. Đó, chính là sự khởi đầu cho thành công. Người ta học tốt nhất trong thực tế, trong dự án, trong khi thực hiện.

Vậy thôi đó! Không có bí quyết gì ghê gớm lắm đâu. Tâm thế sẵn sàng thì mọi thứ sẽ sẵn sàng. Có khi, môn duy nhất bạn cần phải học là môn này, học cách sẵn sàng làm chuyện bản thân chưa sẵn sàng, rồi bỏ hết tâm sức mình vào đó.

KHÔNG TUỔI NÀO LÀ MUỘN

- ENTER: đừng có ngồi đó nghĩ lung tung nữa. Khi ta sợ hãi, cân nhắc quá nhiều giữa những lựa chọn không nên là lựa chọn, chỉ hại não hại tim mà thôi. Với tay nhấn cái nút “enter” dấn thân vào sự thay đổi liền đi. Rồi 10 năm sau em sẽ quay về cám ơn mình hôm nay, vì đã dũng cảm đưa ra một quyết định thay đổi cuộc đời.

- PLAN: Rồi, giờ mới nên ngồi suy nghĩ nè. Mình muốn theo đuổi mục tiêu sứ mệnh gì? Với sứ mệnh đó thì mình nên chọn sự nghiệp, công việc, hoạt động xã hội cộng đồng gì? Để có thể làm được tất cả những thứ đó một cách xuất sắc nhất thì mình đang thiếu kiến thức kỹ năng gì? Vậy mình nên học ở đâu, làm sao? Mình có nên thay đổi công việc, tìm 1 môi trường khác cho mình cơ hội học hỏi nhiều hơn, nhanh hơn, đúng định hướng hơn không? Ngoài ra các kênh khác mình nên học là gì? Hỏi riết hỏi riết là thành action plan. Đạo này thì cho suy nghĩ đã đời luôn không ngăn cản. Càng nghĩ, càng suy tư, càng vẽ mind map chi tiết ra thì càng dễ thực hiện.

- ACT: lên kế hoạch xong rồi thì phải hành động. Đời này có quá nhiều người nghĩ có rất ít người dám làm. Cho nên ngồi đó 10 năm sau vẫn cứ nghĩ, rồi tiếc, rồi thất chí trầm cảm. Chuẩn bị cho mình bước đầu tiên baby step - nhỏ xíu như bước chân đầu tiên của em bé lên 3 cũng được nếu còn sợ hãi. Nhưng mà phải hành động. Rồi hành động sẽ nuôi hành động. Rồi hành động sẽ truyền lửa cho hành động để nỗi sợ hãi dần dần biến mất. Đời này không có lời khuyên của bất kỳ ai làm cho bản thân bớt sợ hết. Cho nên đừng có đi hỏi ba vạn người để có sáu vạn lời khuyên. Nghe xong hết làm luôn, vì mỗi người sẽ cho bạn một góc nhìn cá nhân dựa trên kiến thức và trải nghiệm của người ta, đâu có relevant - liên quan tới hàn cảnh thâm cung bí sử của bạn. Cho nên, phải cho bản thân cơ hội được quyết định và hành động. Sai làm lại. Chưa được làm tiếp chớ có cái quái gì đâu mà phải sợ hãi, mặt mày. Bản thân còn không tin vào mình thì ai khác sẽ tin mình để mà trao cơ hội?

Triển đi rồi tính tiếp. Chớ nói nói nghĩ nghĩ không thì tới già cũng không thay đổi nổi đâu