STARTUP - BRANDING

 Trong cái thời làm brand cá nhân theo cách 1 đêm nổi lên thành tâm điểm vũ trụ này thì, chẳng ai còn cái kiên nhẫn để mà tôi luyện nội lực bản thân trước khi được người khác công nhận và biết đến nữa. Người xưa thì “Hữu xạ tự nhiên hương”. Người trẻ ngày nay thì, “1 đêm thành hiện tượng”. Trong cái thế lật cờ bỏ ngàn đêm để lấy lẻ một này, biết xây dựng thương hiệu cá nhân kiểu gì khi ngoài kia là cả một thế giới ồn ào & xô bồ xô bộn? Tôi nhìn thấy sự ham muốn, và cũng nhìn thấy sự ngại ngần, trăn trở của một số bạn trẻ muốn dấn thân trên hành trình khẳng định bản thân này.

Brand “giật gân”

Đầu tiên, không thể phủ định cái cách mà người ta đang sử dụng rất hiệu quả, “một đêm thành hiện tượng”. Có điều, hiện tượng đó rồi sao nữa? Trừ phi bạn ham muốn nổi tiếng bất chấp thì bạn cứ làm khùng làm điên, làm tùm lùm tà la từa lưa cho nó khác người để trở thành tâm điểm của sự bàn cãi đi. Chẳng sao. Đó là lựa chọn. Câu hỏi là, rồi sao nữa? Bạn nổi lên như chuyện rần rần bàn tán trên mạng, mua vui và giải trí cho người đời rồi cũng chỉ một đêm. Càng ngày, khả năng chú ý, ghi nhớ và tập trung của con người càng ngắn lại. Cười đó, quên đó. Khóc đó, quên đó. Mỗi ngày, có hàng triệu thứ mặt cười mặt khóc khác nó ùn lên sân khấu trên mây. Càng ngày, người đời càng phải châm thêm độ drama cho hài lòng khán giả đã lờn với nồng độ của drama ngày cũ. Càng ngày, người người nhà nhà đều biết cách làm truyền hình thực tế, từ tổng thống đến nông dân. Trừ phi bạn là người cực kỳ xàm xí, cực kỳ giỏi xào nấu nên nếm ý tưởng gây mệt tim đồng bào, và có bí kíp gia truyền ba đời để giữ độ hot bằng cách khai thác bản thân chẳng bao giờ cạn kiệt thì, cứ xông vào thôi, miễn bàn. Người đã xài chiêu này thì cũng chẳng có gì hay còn gì để mất. Easy come, easy go - dễ đến dễ đi là thế. Lên rồi sẽ xuống. Hot rồi sẽ nguội. Tức cười rồi sẽ nhạt dần như nước ốc mà thôi. Cái sự xoay vần của vũ trụ bao đời nay là như thế. Không chống lại hay bàn cãi được. Vậy, đó có phải là con đường dành cho bạn hay không?

Brand “hidden gem” (viên đá quý ẩn mình)

Ở một chiều ngược lại, ông bà mình đúc kết lại thành câu “Hữu xạ tự nhiên hương”. Cứ giao thoa với đất trời. Cứ nảy mầm và bình tĩnh trổ hoa. Rồi khi hoa trổ đến thì, hương thơm của nó sẽ tự nhiên thu hút sự chú ý có liên quan đến hoa, đến thời của hoa và cả giá trị mà nó đang tạo ra cho đời nữa. Khi bản thân hoa không tạo ra phấn hương bằng cách nằm gan nếm mật qua những mùa đông giá, để chắt chiu, trăn trở, bền bỉ tạo hương thì, hoa rồi có thứ gì để quyến rũ thế giới này phải biết đến mình đâu. Ừ thì ông bà mình nói thế chẳng có gì phải bàn. Tốt gỗ hơn tốt nước sơn mà. Nhưng có cách nào tốt vừa gỗ vừa nước sơn không ta? Vì đâu đó người đời vẫn mua bằng cái bao bì bên ngoài, rồi sau đó mới từ từ nhận ra giá trị của mấy thứ bên trong. Cho nên, hãy cứ là viên đá quý năm nào. Hãy cứ là bông hoa nếm mật nằm gai, nhưng có khi cũng cần biết kể chuyện cho người đời nghe về hành trình nằm gai nếm mật, về quả ngọt và cả những giọi nước mắt trong sương nữa.

Brand fake

Nếu tự thân chẳng có thứ gì để show ra, nếu tất cả bề ngoài mà bạn khéo léo khoác lên chỉ để múa may giải trí và qua mắt người đời thì, cuối cùng bồ câu vẫn cứ bồ câu và quạ vẫn muôn đời là quạ. Qua mặt người đời một đoạn thôi, rồi thì sự thật vẫn cứ là sự thật. Chẳng ai trên đời này có thể gói lửa trong giấy và nhét bóng tối vào vầng sáng được. Bạn có thể nổi lên, bằng cách xây dựng hình hài giả tạo, tô trét bề ngoài lộng lẫy nhưng vay mượn, biến mình thành hàng pha ke (fake), rồi dành cả thanh xuân để lo sợ về khoảnh khắc lột trần. 

Cũng có khi, không cần phải chờ ai đấy đến để bóc phốt, hàng fake thì chỉ qua mắt được kẻ thiếu hiểu biết mà thôi. Còn người thông thái và trải nghiệm thì, liếc qua một cái là nhìn ra. Còn chuyện họ có tỏ ra mình biết hay không lại là chuyện hoàn toàn khác. Cho nên, đừng lấy vải thưa che mắt thánh. Đừng vì chút nông nổi ham hố muốn có tiếng mà bán rẻ sự chính trực, sự chân thật bằng cách sắm một dàn khuếch đại âm thanh đắt tiền như thế. Khi bản thân chưa sẵn sàng, khi nội lực chưa đủ đầy, khi câu chuyện của bạn chưa chạm đến tầng âm thanh của sự thu hút thì, hãy cứ bình tĩnh và bền bỉ xây dựng thêm chút nữa. Cạm bẫy của sự nổi tiếng luôn là thứ khó tránh nhất. Và tôi cũng đã nhìn thấy không biết bao nhiêu bạn trẻ lao vào đó như thiêu thân, chỉ để tạo ra hiệu ứng ánh sáng cho bóng đêm rồi biến mất…. Then again, nhưng…, và đời này luôn có chữ nhưng. Nhưng nếu như bạn không còn chờ nổi nữa và quyết định lao vào thì, đó là lựa chọn của bạn. Không ai khác. 

Brand “Cứ là chính mình, vừa trôi vừa nở hoa”

Có nhiều bạn trẻ tích cực và hay ho một cách tự nhiên, có tiếng trong một cộng đồng nhỏ nào đó, và cũng không mấy quan tâm đến cộng đồng lớn hơn. Thường thì, họ tìm ra một sứ mệnh nào đó cho mình, rồi cứ thế, một cách gọi là bất chấp và cố chấp, băng qua hết mọi gập ghềnh để thực hiện dứ mệnh mà mình theo đuổi. Dù sứ mệnh đó có ánh sáng cuối đường hầm hay không, dù điệp vụ đó bất khả thi hay không, thì sự đam mê và nhiệt huyết cháy bỏng của các bạn có “khả năng lây nhiễm cao”, khiến cho bất kỳ ai biết đến, nghe thấy, lỡ chạm vào cũng yêu thích và ngưỡng mộ. Họ yêu thích và ngưỡng mộ có khi không liên quan gì đến điều các bạn đang làm, mà đơn giản chỉ vì thái độ, tinh thần, tâm thế của chính con người đó. Người đã đam mê, quyết liệt, bền bỉ và cố chấp làm cho đến cùng trong một việc, thường sẽ là người giữ đúng tinh thần ấy cho tất cả mọi việc mà họ sẽ chạm vào. Cho nên, cá tính của họ trở nên quyến rũ, cho dù họ có làm gì đi chăng nữa. Tôi gọi họ là những người “vừa trôi vừa nở hoa”. Cứ như thế, họ sẽ tạo ra sức lan toả ngày càng rộng rãi, ngày càng mạnh mẽ theo hành trình họ bước đi và thực hiện những sứ mệnh trong đời. Còn lại, chuyện người ta kể về họ, chia sẻ về họ, truyền thông về họ là chuyện đương nhiên. Bản thân họ nhiều khi cũng chẳng cần phải cố xây dựng hay sơn phét hình ảnh gì về mình cả. 

Tôi luôn yêu thích những con người như thế, vì họ chỉ cứ là chính mình, một cách mộc mạc, chân thành nhất, và quyến rũ nhất. Họ thật hay ho. 

Brand “Tự nhiên một cách có chủ đích”

Có những người sẽ biết cách hơn, giao thoa cổ kim, vừa bày binh vừa ra trận, vừa xây dựng nội lực mà đồng thời cũng biết cách thể hiện một cách bài bản ra ngoài. Họ biết cách truyền thông về mình, sao cho phù hợp nhất với nội lực hiện tại, với tầm nhìn tương lai, với thời cuộc và sự thay đổi của bản thân qua từng giai đoạn. Không nhiều không ít, vừa vặn và vừa đủ để người khác luôn follow mình. Họ biết cách để xây dựng một cộng đồng cùng giá trị, cộng đồng bền vững và lớn lên cùng họ theo thời gian. Cách này thì quá siêu rồi, miễn bàn, nhưng phải là người vừa sâu sắc, thông thái lại vừa có skill. Họ tự nhiên, biết người biết ta, biết đặt để và định vị bản thân trong thời cuộc. Thường thì, những người như thế họ được mentor, hướng dẫn bởi cao nhân mới có thể vận hành năng lượng hài hoà theo cách đó. Số này thì ít, nhưng rất sáng. Cho nên, nếu đây là kiểu brand cá nhân mà bạn hướng đến thì, việc đầu tiên là phải đi tìm cao nhân để được họ nhận làm đệ tử dẫn dắt trên hành trình xây dựng và phát triển bản thân. 

Brand là không có brand nào

Cũng có những người, rất hiếm, chẳng làm brand, chẳng quan tâm hình ảnh này nọ, chẳng màng đến danh vọng hay lời đàm tiếu của người đời về bản thân. Với họ, đến đi là chuyện tự nhiên, để lại gì cho cuộc đời này mới là giá trị. Khi mong muốn tận cùng của một con người chỉ là tiến hoá bản thân và được cống hiến những gì bản thân tạo ra được trên hành trình nhân gian ngắn ngủi thì, có không không còn quan trọng nữa. Núi được gọi là núi vì nó cần cái tên gọi tên là núi cho người ta dễ nhận dạng. Còn brand cũng chỉ là thứ được label - dán nhãn lên ai đó để người để dễ nhận ra. Vì vậy, có hay không, có cũng như không, không nhưng mà có. Sao cũng được. Và có không chỉ là khái niệm mà người đời bám víu vào, không quan trọng. 

Nghịch lý là, người không nhìn thì sẽ thấy. Người không quan trọng brand của mình là cái chi chi thì thường là những người vô cùng nổi tiếng, không chỉ ở đời này mà còn lưu giữ mãi về sau. Gọi là brand trường tồn chắc không sai. Xây dựng để trường tồn dù chẳng hề cố tâm xây dựng. 

Rồi, nói đông nói tây vậy thôi cho bạn suy tư một chút trên hành trình tìm hiểu về xây dựng thương hiệu cá nhân. Còn việc bạn chọn cách nào thì chẳng có đúng sai, cũng chẳng có công thức hay mẫu số chung nào cho tất cả mọi người. Mỗi người, tuỳ cá tính, hoàn cảnh, mong muốn và giai đoạn cuộc đời mình mà sẽ chọn cho bản thân một cách tiếp cận khác nhau. Nhưng có thể, khi suy tư hơn một chút về brand thì bạn cũng sẽ nhìn rõ hơn hành trình phía trước của chính mình. 

Thời này, muốn làm gì cũng phải có thương hiệu cá nhân. Làm startup, kinh doanh doanh nghiệp vừa và nhỏ, muốn trở thành doanh nghiệp được nhiều người biết đến, muốn giá cổ phiếu tăng hay được nhiều người quan tâm, ai cũng phải active trên nhiều kênh truyền thông, đặc biệt là mạng xã hội. Đó là chưa nói đến việc kinh doanh tự do trên môi trường mạng như bán hàng online, sáng tạo nội dung, làm solopreneur cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp và cá nhân, vv. Càng dựa vào truyền thông để kinh doanh và phát triển, người ta càng phải xây dựng thương hiệu cá nhân.

Có điều, nhiều bạn nghĩ việc xây dựng thương hiệu cá nhân chỉ liên quan đến cách mình ăn mặc, hình ảnh của mình trên mạng xã hội, hình ảnh bản thân ở nơi công cộng, cách xuất hiện trên báo chí, vv. Vì vậy mà họ luôn tìm tất cả cơ hội để có thể xuất hiện một cách đẹp đẽ nhất, rực rỡ nhất, một cách xinh đẹp và lộng lẫy nhất. Thật ra thì, tất cả những thứ đó tuy cần thiết nhưng chỉ là bề ngoài. Trên thực tế, chúng ta cũng đã nhìn thấy khá nhiều người nổi tiếng với hình ảnh lung linh, lời nói hay ho, chức danh sáng ngời, được truyền thông ca tụng một thời, nay giã tràng xe cát vì thiếu đi cái đạo làm người. 

Cho nên, điều quan trọng nhất của việc xâ dựng thương hiệu cá nhân là thể hiện con người thật của bạn, thể hiện cá tính, giá trị mà bạn hướng đến, thể hiện mong muốn, giấc mơ mà bạn mang theo. Bạn có thể trau chuốt bề ngoài của mình, nhưng nếu những gì bạn thể hiện ra bên ngoài không nhất quán với giá trị và tâm hồn, với lời bạn nói, với cách bạn làm thì, chẳng bao lâu người ta  cũng sẽ nhận ra. Việc nhiều người vỡ mộng vì sự không nhất quán của idol cũng bắt nguồn từ đó.  

Mạng xã hội với những màn scam cực kỳ quyến rũ của nó cũng khiến cho việc xây dựng thương hiệu cá nhân bỗng trở nên xông xênh với những thứ bề ngoài. Những gì chúng ta nhìn thấy từ hình ảnh online qua filter, hình ảnh đã chọn lựa & chỉnh sửa cho truyền thông, những sự kiện được set up để thao túng tâm lý, sự xa hoa và giàu có đáng thèm khát một cách có chủ đích, vv, tất cả đều có thể chỉ là trò đánh lừa bằng ảo giác. Riết rồi, không biết cái gì là thật, không còn biết ai là đáng tin, nên sự thiếu niềm tin trong xã hội âu cũng là chuyện bình thường.

Nghịch lí của cuộc đời là, người biết làm, làm thật, làm đàng hoàng, tử tế thì lại không biết cách xây dựng thương hiệu cá nhân và truyền thông. Người giỏi truyền thông, giỏi làm hình ảnh, sáng tạo nội dung trên mạng xã hội, giỏi ăn giỏi nói đa số là những người nói nhiều hơn làm. Tỷ lệ người vừa làm tốt, vừa biết xây dựng hình ảnh và truyền thông giỏi đếm trên đầu ngón tay. Nếu cứ như vậy, xã hội này rồi sẽ đi đến đâu? Không lẽ, người nói nhiều nhưng chẳng tạo ra lợi ích gì lại trở thành người dẫn dắt đám đông? Số phận của những người làm thật, người thật, việc thật rồi ai biết đến? 

Nói như vậy để thấy, việc xây dựng thương hiệu cá nhân là cực kỳ quan trọng. Cho dù bạn là người thật, việc thật, và làm giỏi đến cỡ nào, bạn cũng phải học và liên tục xây dựng thương hiệu cá nhân. Bằng không, việc bạn làm cũng chẳng ai biết đến. Khác chăng là, bạn đang xây dựng thương hiệu cá nhân dựa trên một nền tảng vô cùng vững chắc, đó chính là giá trị thật, con người thật, giấc mơ và hành trình thật của mình. Và điều gì thật cũng trở nên cực kỳ hấp dẫn, nhất là khi nó được kể và hình ảnh hóa một cách chuyên nghiệp, mang tính giải trí hơn.  

Mỗi người sẽ có một định nghĩa và cách xây dựng thương hiệu cá nhân khác nhau. Với tôi, bạn cần có những kỹ năng sau: 

• Kỹ năng trình bày và nói chuyện trước công chúng
• Kỹ năng viết và xây dựng nội dung
• Khả năng kể chuyện và khơi nguồn cảm xúc
• Khả năng phỏng vấn, host chương trình, trả lời phỏng vấn
• Khả năng kết nối, xây dựng và gìn giữ quan hệ
• Khả năng quản trị năng lượng bản thân và dẫn dắt đám đông
• Khả năng thể hiện con người thật của mình một cách thú vị

Đương nhiên, đây không phải chỉ là vấn đề về kỹ năng và khả năng. Bạn cần có một cuộc sống thú vị, nhiều màu sắc, nhiều trải nghiệm, dũng cảm và chân thành hiện thực hóa giá trị bản thân mới có thể trở thành một thương hiệu cá nhân thú vị.

Thời của thương hiệu cá nhân, thiết nghĩ những ai đang có nhiều câu chuyện đời thật hay ho cũng nên bắt đầu hành trình chia sẻ nó với cộng đồng và thế giới ngoài kia. Khi chúng ta có nhiều thương hiệu cá nhân tích cực hơn, thế giới và xã hội rồi sẽ bớt đi những hình ảnh và thông tin tiêu cực. Bạn không cần làm gì ghê gớm, chỉ cần là chính mình, xây dựng thương hiệu cá nhân của mình theo hướng mang lại ảnh hưởng tích cực cho cộng đồng thôi, bạn đã đóng góp một phần vô cùng to lớn cho cuộc sống.